Er is een vorm van werkstress waar bijna niemand over praat, omdat je er nauwelijks over kúnt praten zonder je te schamen.

Stel je voor dat je op een verjaardag vertelt dat je uitgeput bent van je werk. Iedereen knikt begrijpend. Stel je nu voor dat je vertelt dat je uitgeput bent omdat je te weinig te doen hebt. Dan valt er een stilte. Je hoort de gedachte door de kamer gaan: daar zou ik wel voor willen tekenen.

En dus zeg je het niet. Je doet alsof je het druk hebt, je rekt een taak van twee uur uit tot een hele dag, en je gaat ’s avonds even leeg naar bed als je collega die zich wél kapot werkt.

De cijfers die niemand verwachtte

Arbo Unie, dat bedrijven ondersteunt op het gebied van arbeidsomstandigheden, houdt bij hoe vaak bedrijfsartsen cognitieve onderbelasting vaststellen — de klinische term voor bore-out. Sinds 2021 stijgt dat aantal elk jaar. In 2024 verdubbelde het aantal verzuimgevallen ten opzichte van 2023, en het aantal verzuimde dagen nam toe met een factor 2,5. Over de periode 2021 tot 2024 is het verzuim door bore-out meer dan vervijfvoudigd.

Ter vergelijking: in diezelfde jaren steeg het verzuim door burn-out met achtentwintig procent. Bore-out groeit dus aanzienlijk sneller dan zijn bekendere tegenhanger.

Nog een detail dat opvalt: de meeste gevallen worden geregistreerd in het vierde kwartaal. De maanden waarin de dagen korten, de vakantie ver weg is en er nog een heel jaar voor je ligt.

Waarom het aanvoelt als burn-out

Bedrijfsartsen omschrijven bore-out als stress door verveling: werk dat te saai is, te makkelijk, te routinematig of gewoon te weinig. Er ontbreekt uitdaging of voldoening, je voelt je niet verbonden met de organisatie, je vindt je werk zinloos of je hebt het gevoel dat je talenten onbenut blijven.

De klachten lijken verwarrend veel op die van een burn-out: uitputting, demotivatie, prikkelbaarheid, slecht slapen. Dat is geen toeval. In beide gevallen staat je systeem chronisch onder spanning — bij burn-out omdat er te veel van je gevraagd wordt, bij bore-out omdat je jezelf dag in dag uit moet inhouden en verbergen.

Onderzoekers nemen het serieus genoeg om er meetinstrumenten voor te ontwikkelen. Hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie Wilmar Schaufeli ontwikkelde samen met Gaby Reijseger de Dutch Boredom Scale, die verveling en onderprikkeling op het werk meet.

Waarom “zoek een nieuwe uitdaging” te makkelijk is

Het advies ligt voor de hand: solliciteer, vraag om meer verantwoordelijkheid, ga iets anders doen. En soms is dat precies wat er moet gebeuren.

Maar bij de mensen die ik in mijn praktijk spreek, zit het meestal ingewikkelder. Ze zijn al twee keer intern doorgestroomd en voelden zich na een half jaar weer hetzelfde. Of ze weten allang dat het werk niet meer bij hen past, maar durven niet weg vanwege het salaris, de hypotheek, de leeftijd. Of ze hebben zoveel zin uit hun werk gehaald dat ze niet meer weten wat ze eigenlijk zouden willen — de vraag zelf voelt onbeantwoordbaar.

Dan is een nieuwe baan geen oplossing maar een verplaatsing. Wat eerst nodig is, is helderheid: waar loop ik werkelijk op vast, en wat houdt me tegen om te bewegen? Dat is precies het terrein van loopbaancoaching, en vaak raakt het ook aan zingeving — de vraag waar je je energie eigenlijk aan wilt geven.

Wat je lijf erover te zeggen heeft

Er is nog iets wat bij bore-out vaak wordt overgeslagen. Omdat de klachten psychisch lijken, gaat alle aandacht naar denken en praten. Maar chronisch jezelf inhouden is lichamelijk werk. Je spant je op, je ademt hoger, je houdt jezelf de hele dag in bedwang — en dat zet zich vast.

Ademwerk is een manier om daar direct bij te komen, zonder er eerst de juiste woorden voor te hoeven vinden. Wie met een ademcoach in Amersfoort of elders werkt, merkt vaak dat er iets loskomt wat in gesprekken maandenlang bleef steken. Niet omdat praten niet werkt, maar omdat het denken zichzelf slecht kan corrigeren.

Ik ken het van dichtbij

Ik schrijf dit niet vanaf de zijlijn. In dertig jaar werkzaam leven ben ik zeven keer uitgevallen, en bore-out zat daar gewoon tussen. Het was, eerlijk gezegd, de vervelendste om toe te geven. Bij overspannenheid krijg je begrip. Bij verveling voel je je vooral een aansteller.

Dat schaamtegevoel is precies wat het probleem in stand houdt. Zolang je doet alsof je het druk hebt, verandert er niets — niet in je werk en niet in jezelf.

Wanneer je er iets mee moet

Kijk of je dit herkent: je bent moe zonder dat je iets zwaars hebt gedaan. Je kijkt op de klok en het is pas half elf. Je verzint werk om bezig te lijken. Je voelt je schuldig over het feit dat je je verveelt, en tegelijk kun je er ’s avonds niet van slapen.

Duurt dat langer dan een paar weken, dan is het geen fase meer. Bespreek het met je leidinggevende als dat kan, of met je huisarts of bedrijfsarts. Wil je er eerst met iemand buiten je werk over praten, dan is een oriënterend gesprek met een coach in Amersfoort en omgeving een laagdrempelige eerste stap.

Verveling die ziek maakt, is geen luxeprobleem. Het is alleen een probleem waar we nog geen fatsoenlijke taal voor hebben.